صائن الدين على بن تركه

مقدمهء كتاب 3

چهارده رساله فارسى ( فارسى )

آملى به تلفيق عرفان و كلام شيعى پرداختند و برخى ديگر مانند جلال الدين دوانى به هم‌آهنگ ساختن فلسفهء مشائى و كلام مبادرت ورزيدند و هريك به نوبهء خود سهمى اساسى در آماده ساختن زمينه از براى ظهور حكمت متعاليهء ملا صدرا برعهده داشتند . ابن تركه يكى از شخصيت‌هاى مؤثر و با نفوذ اين دوران تقريب حوزه‌هاى مختلف تفكر اسلامى است . او است كه قبل از ملا صدرا در صدد تلفيق حكمت اشراقى و مشائى و عرفان برآمد و شايد بتوان گفت از لحاظ فلسفى صرف بعد از خواجه مهم‌ترين حلقهء رابط بين ملا صدرا و سهروردى و بو على است . وانگهى ابن تركه در علوم نقلى و نيز علوم غريبه و سريه مخصوصا جفر چيرگى فراوان داشت و با خواص اعداد و فلسفهء فيثاغورى در قلمرو رياضيات كاملا مأنوس بود . اين جوانب از تفكر او نيز البته سهمى مهم در سير بعدى حكمت داشت و بزرگان انديشه در دوران صفويه مانند ميرداماد و ملا صدرا بىشك از آثار او بهرهء فراوان برده‌اند . ديگر از خصائص ابن تركه كه در وضع كنونى فكرى ما در خور اهميت خاص است علاقهء او به نوشتن به زبان فارسى است . چنان كه از اين مجموعه برمىآيد او داراى يك سبك فلسفى روان و قوى است و بايد آثار فلسفى او را يكى از مجموعه‌هاى مهم نثر فلسفى به زبان فارسى دانست . يقينا انتشار رسائل فارسى او مقام والاى نثر فلسفى او را در سطح آثار فلسفى ناصر خسرو و سهروردى و بابا افضل و خواجه نصير و قطب الدين شيرازى قرار خواهد داد . در واقع چاپ اين رسائل علاوه بر اهميت فوق‌العادهء آن در شناساندن يكى از مراحل مهم تكوين حكمت اسلامى در قرون اخير ، از لحاظ غنى ساختن زبان فارسى به‌عنوان زبان انديشه و تأمل داراى اهميت بسزائى است . هستند كسانى كه به علت عدم آشنائى با آثار فلسفى و منطقى فارسى فكر مىكنند زبان فارسى قدرت بيان مطالب استدلالى و منطقى و فلسفى را